Menu

Sapere aude incipe

A capite ad calcem

Miasteczka Opolszczyzny

ulakrzyprzy

W drodze powrotnej do Gliwic zatrzymałem się w Nysie i Prudniku. Śląski Rzym (takim mianem określają Nysę) był w czasie wojny strasznie zniszczony. Widać to na każdym kroku. Pięknie odrestaurowano bydynek Wagi Miejskiej, zawsze z wielką przyjemnością spaceruję po zaułkach zespołu kolegium jezuickiego Carolinum, podziwiam monumentalny korpus kościoła św. Jakuba Starszego. W trakcie przechadzki po mieście przez przypadek natknąłem się na budynek gimnazjum do którego chodził niemiecko-żydowski Laureat Nagrody Nobla z fizjologii i medycyny z 1964 roku - Konrad Bloch. Podążając żydowskim tropem zatrzymałem się na niewielkim kirkucie w Prudniku. Po wielkości cmentarnych pomników można zobaczyć, jaka różnica dzieliła tzw. ost juden od Żydów Śląska, Europy zachodniej. Cmentarz zdominowany jest przez zespół zabytków funeralnych rodziny Fränkel, twórców dawnej potęgi gospodarczej Prudnika. Ręczniki frotte znacjonalizowanej fabryki Fränkla były w latach 70. i 80. marzeniem każdej rodziny w Polsce. 

nysa

prudnik

 

Nowa Ruda nie tylko Olgą Tokarczuk słynie

ulakrzyprzy

Laureatka Nagrody Bookera związana jest z ziemią noworudzką mocnymi więzami: mieszka w Krajanowie koło Nowej Rudy, ma honorowe obywatelstwo pobliskiego Barda Śląskiego, przez pewien czas mieszkała w Nowej Rudzie. W tym mieście urodzili się m. in.: Robert Więckiewicz i Edyta Geppert a przez jakiś czas mieszkała tutaj również Anna German. Jeżeli dodam, że w Nowej Rudzie (Neurode) przyszedł na świat Franz Eckert, kompozytor hymnu Japonii i Korei, to na tę zagubioną w górach mieścinę popatrzycie trochę inaczej. Również ja dzisiaj inaczej spojrzałem na to - nie da się ukryć - trochę zapuszczone miasteczko, które po wojnie przyjęło wielu Żydów uratowanych z Zagłady. Wracając do Kłodzka zatrzymałem się w Bożkowie, wsi z barokowo-klasycystyczna rezydencją  nad którą góruje potężna narożna wieża. Na przykościelnym cmentarzu kaplica z cudem ocalałymi grobami grafów von Magnis, właścicielami pałacu. A wieczorem, podobnie jak wczoraj i przedwczoraj, spacer po malowniczych zaułkach Kłodzka.

rudaRynek w Nowej Rudzie

bozkowPałac w Bożkowie

Moi starzy znajomi: Škvorecký i Jurkovič

ulakrzyprzy

Do Náchodu, przygranicznego miasta w Czechach pojechałem w określonym celu. Po pierwsze chciałem pospacerować śladami Danny'ego Smirickiego, bohatera książek Josefa Skvoreckiego, znanego pisarza czeskiego urodzonego w Nachodzie. Po drugie musiałem zobaczyć Jiraskową Chatę, jeden z najwybitniejszych projektów słynnego także w Beskidzie Niskim architekta, Dušana Jurkoviča. Chata Jiraska  – schronisko turystyczne z wieżą widokową zlokalizowane jest na wzniesieniu w miejscowości Dobroszow, części miasta Náchod. Oba zamierzenia udało mi się spełnić. Josef Skvorecki jest w Nachodzie postacią kultową, ma tu swoją ławkę, jest nawet polska wersja przewodnika śladami bohaterów książek pisarza. Jak sobie przypomnę Goraj, dawne miasteczko z pięknym ryneczkiem i wyczyszczoną pamięcią po laureacie nagrody Nobla - Isaacu Bashevis Singerze, to mnie krew zalewa. Kult jego powieści "Szatan z Goraju" powinien być motorem napędowym tamtejszej społeczności. Może gdyby nie był Żydem...

chata

skvorecky

Papier fotograficzny i jajka

ulakrzyprzy

Te artykuły spożywczo-przemysłowe - eksportowane przez braci Jarzębińskich i Chaima Korzennika z Biecza do Niemiec - były powodem mojej wizyty w archiwum w Kamieńcu Ząbkowickim. Tutaj zachowała się dokumentacja handlowa największego eksportera jaj w Bieczu i fabryki materiałów fotograficznych, położonej niegdyś przy dzisiejszej ulicy Fuska.  Korzystając z okazji zwiedziłem zespół klasztorny oo. cystersów, z XIV‒XIX w. i monumentalny pałac Marianny Orańskiej z drugiej połowy XIX w. W niedalekim Bardzie Śląskim wspiąłem się na górę zamkową z resztkami fortalicji, a w bazylice pochyliłem głowę nad liczącą sobie 800 lat lipową figurą Matki Bożej. To najstarsza romańska figura drewniana na Śląsku. W obu tych miejscowościach byłem już wielokrotnie, ale zachodzące zmiany (w miejscowościach i we mnie) pozwalają mi spojrzeć na znajdujące się tam zabytki trochę inaczej. 

kamieniecZamek Marianny Orańskiej w Kamieńcu Ząbkowickim

bardoGotycki kamienny most na Nysie Kłodzkiej z 1515 r. i barokowa bazylika. Na pierwszym planie lipowa figurka MB.

 

Biały Dom

ulakrzyprzy

Ten niepozorny dziś budynek mieści się przy ul. Jana Pawła II 2 i sąsiaduje z gliwicką katedrą. Stanowił siedzibę KM PZPR - dla młodszych czytelników rozszyfruję skrót: Komitet Miejski Polskiej Partii Robotniczej. Powszechnie zwano go Białym Domem. Okazał się nie dość reprezentacyjny i dlatego - na przełomie lat 70. i 80. - przystąpiono do budowy nowej siedziby. W wyniku protestu Ruchu Społecznego "Solidarność" budowę przerwano, a okazały budynek przeznaczono na Szpital Ginekologiczno-Położniczy. O ile dobrze pamiętam wybór gospodarza domu poprzedzony był gorącą dyskusją. Ponieważ szpital działa do dzisiaj, śmiało można powiedzieć, że Biały Dom nie zmienił nazwy.

bialy

Stary i nowy Biały Dom

© Sapere aude incipe
Blox.pl najciekawsze blogi w sieci