Menu

Sapere aude incipe

A capite ad calcem

Rabi Shulem Shtisel

ulakrzyprzy

Trudno podglądać ortodoksyjnych Żydów w Mea Szearim (dzielnica Jerozolimy) czy Bnei Brak koło Tel-Awiwu, bez narażenia się na agresję. Można to robić w zaciszu domowym, śledząc kolejne odcinki izraelskiego serialu Shtisel. Scenariusz filmu napisany przez dwóch scenarzystów o korzeniach ultraortodoksyjnych gwarantuje wierny wgląd w ten świat, z jego życiem codziennym, tradycyjnym ubiorem i zasadami moralnymi. Dialogi w języku hebrajski, a przede wszystkim w jidysz, na szczęście nie są zagłuszane przez lektora (napisy). W Izraelu ortodoksyjni Żydzi to drażliwy temat – nie uznają syjonizmu, państwa Izrael, służby wojskowej, ale ze wsparcia socjalnego czerpią pełnymi garściami. Odnoszę wrażenie, że ortodoksi są dla istnienia Izraela takim samym problemem jak Palestyńczycy. 

198

Tytułowy rabi Shtisel

274

Dwa blaty, dwa zlewozmywaki i dwa komplety naczyń, tak aby produkty mięsne i mleczne nie miały ze sobą kontaktu

 

Nasze pięści i serca biją dla Piasta

ulakrzyprzy

Wiosenna aura wymusiła na mnie rowerową wycieczkę po Gliwicach. W okolicach ulicy Królowej Jadwigii natknąłem się na radosną twórczość kibiców Piasta. Mural z pięściami i sercem zainspirował mnie do napisania tego bloga. Sam jestem kibicem "wynikowym", tzn. na mecze nie chodzę, wystarczy mi jak poznam rezultat potyczki. Interesujący jest mural z napisem PIAST i trójkątem po prawej stronie, który oddaje "hołd" drużynie Górnika Zabrze, z którymi piastole się nie kochają. Nie przeszkadza to innej, sporej grupie gliwiczan kibicować właśnie Górnikowi. Nie mogę tego zrozumieć, podobnie jak nie ogarniam powstania Wszechświata.

273

197

Stadion Piasta Gliwice i dawna wieża ciśnień

Kalman Kaleka

ulakrzyprzy

Dzisiaj po północy skończyłem lekturę Kalmana Kaleki Jehudy Elberga. Jakże zajmująca książka autora wyróżnionego Nagrodą Nobla literatury jidysz - Itzik Manger Prize. Książka niszowa, wydana przez grupę zapaleńców ze Zgierza powinna zainteresować dużych wydawców. Prorokuję jej karierę. Międzywojenna rzeczywistość żydowskiej społeczności, wartka akcja, ciekawe typy literackie - ta książka ma wszystko. No i te dialogi wzięte z żydowskiej filozofii:

"Bóg na zawsze gotowe lekarstwo, zanim ześle chorobę"

"Potem powiedziała Matusowi, że jedna nóżka dziecka jest krótsza, a on spytał: A druga?

Druga jest dłuższa - odpowiedziała poważnie.

Widzisz - pocieszył ją Matus - Pan w niebie jest zawsze sprawiedliwy. Nawet jeśli jedną ręką karze, drugą to wynagradza".

2a

272Kalman Kaleka jest obecny na Facebook-u

Kresy zachodnie czy wschodnie?

ulakrzyprzy

Muzeum w Gliwicach przygotowało ciekawą wystawę pt. Kresy w malarstwie polskim ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie. Nie sprecyzowało, czy chodzi o kresy wschodnie czy zachodnie. Kresami Zachodnimi po 1918 roku nazywano Pomorze Zachodnie, Pomorze Słupskie, Dolny Śląsk, Śląsk Opolski i część Śląska Górnego. Termin ten - który jest kopią terminu Kresy Wschodnie - nie przyjął się i dzisiaj Kresy kojarzą się nam jednoznacznie z dawnymi wschodnimi rubieżami Rzeczpospolitej. Kresy Zachodnie znane są współcześnie pod nazwą Ziemie Odzyskane. Wracając do samej wystawy z przyjemnością ogląda się te landszafty, namalowane przez znanych i bliskich mi malarzy. A cykl widoków zamków litewskich stworzonych przez Wincentego Dmochowskiego na zamówienie Estachego Tyszkiewicza zaprawdę malowniczy.

196

271

Piszemy: Żyd czy żyd?

ulakrzyprzy

W artykule Rzeszowski teatr nie daje się cenzurze zamieszczonym w Gazecie Krakowskiej znalazłem akapit, który przypomniał mi o rozterkach związanych z pisownią wyrazu "żyd" z małej lub dużej litery. Problem wiąże się z tym, że Żydem jest członek narodu, zaś żydem wyznawca religii. Teoretycznie nie powinno być problemów. Gorzej, kiedy piszemy słowo żyd w trudnym do określenia aspekcie przynależności narodowej czy religijnej. Bezpieczniej będzie napisać Żyd z dużej litery. Te reguły językowe nie dotyczą oczywiście antysemitów, którzy z lubością posługują się małą literą. Podsumowując, w rzeczonym artykule pisząc słowo Żyd z dużej litery popełniono błąd, ponieważ ewidentnie - w zestawieniu ze słowem katolik - chodzi o religię.

yd

© Sapere aude incipe
Blox.pl najciekawsze blogi w sieci